Samgöngur.is - Vefur um samgöngur á Íslandi

Endurbætur og uppbygging samgöngukerfisins, sérstaklega helstu samgönguæða út frá Reykjavík, er mikilvægt forgangsverkefni til þess að stuðla að öryggií umferðinni. Á árunum 1997 til 2006 létu samtals 48 manns lífið og 211 manns slösuðust alvarlega í umferðarslysum á Reykjanesbraut milli höfuðborgarsvæðisins og Keflavíkurflugvallar, á Suðurlandsvegi milli Reykjavíkur og Selfoss og á Vesturlandsvegi milli Reykjavíkur og Borgarness. Þetta er köld staðreynd sem við ættum alls ekki að sætta okkur við.  

Hvað er til ráða?

Margir þættir hafa áhrif á öryggi okkar í umferðinni. Má þar nefna ástand ökutækja, árvekni og löghlýðni ökumanna og síðast en ekki síst hönnun og ástand umferðamannvirkja.  Þeir sem þekkja til erlendis þar sem vel er staðið að verki við hönnun, framkvæmd og rekstur þjóðvega út frá öryggissjónarmiðum  skynja hversu bágborið ástandið er hérlendis í samanburði.

Þetta ástand er ekki síst til komið vegna þess að umferðarmannvirki anna ekki umferðarþunga sem aftur á móti veldur töfum vegna flöskuhálsa sem myndast. Reykjanesbraut er gott dæmi í þessu sambandi. Áður en tvöfaldar akstursbrautir sitt í hvora áttina tóku við einbreiðum olli framúrkeyrsla alvarlegum hættum. Eftir tvöföldun Reykjanesbrautar árið 2004 hefur ekki orðið banaslys á leiðinni á milli Hafnarfjarðar og Reykjanesbæjar.

Það er mikilvægt að klára framkvæmdirnar á Reykjanesbraut og halda svo áfram að tvöfalda þjóðvegi með aukið umferðaröryggi að leiðarljósi. Ég vil sjá þjóðarátak í uppbyggingu helstu þjóðvega í nálægð við höfuðborgina. Forgangsverkefni  fyrir árið 2012 ætti að vera tvöföldun Suðurlandsvegar og Vesturlandsvegar, tvöföldun þjóðbrautarinnar milli Reykjavíkur og Akureyrar fyrir árið 2025 og tvöföldun hringvegarins fyrir miðja öld.

 Fjárfestum í öryggi

 Við eigum að sýna í verki að öryggi sé helsta leiðarljósið í umferðinni og setja okkur það markmið að útrýma banaslysum. Með það að leiðarljósi ber tal um 2+1 uppbyggingu á helstu umferðaræðum frá Reykjavík merki um mikla skammsýni en beinir athyglinni á sama tíma að kostnaðarþættinum.  Spurningin er hvort mögulegt sé að hanna umferðarmannvirki sem bæði eru örygg og hagkvæm í framkvæmd og rekstri?

Í því samhengi er mikilvægt að gera sér grein fyrir kostnaði sem verður árlega af völdum slysa í umferðinni. Sem dæmi má nefna að á árinu 2004 er áætlað að kostnaður samfélagsins vegna slysa og tjóna á Suðurlandsvegi hafi numið um einum milljarði króna og eru þá ótalin þau samfélagslegu verðmæti sem liggja í lífi og heilsu manna. Það er því ljóst að núverandi ástand Suðurlandsvegar er dýrkeypt. Þegar þetta er haft í huga þá er málið ekki flókið – tvöföldun Suðurlandsvegar ætti að hefjast sem allra fyrst. Það sama gildir um Vesturlandsveg.

Það er ríkisstjórnarinnar að taka afstöðu til þessa. Að mínu mati er skynsamlegt að ríkið feli einkaaðilum að sjá um hönnun, uppbyggingu og rekstur umræddra umferðarmannvirkja með útgangspunkt í umferðaröryggi enda hafa athuganir sýnt að aukin samkeppni sparar umtalsverða fjármuni til hagsbóta fyrir skattgreiðendur og flýtir um leið uppbyggingu mikilvægra samgönguleiða.

Út frá öryggissjónarmiðum kann einnig að vera skynsamlegt að greiðslur ríkisins til þeirra sem sjá um tiltekna vegi taki mið af öryggisástandi þeirra með hliðsjón af slysa- og dánartíðni og þannig má tryggja enn frekar að öryggi sé í öndvegi.

Höfundur er alþingismaður

Grein þessi birtist í blaðinu 24 Stundir  þriðjudaginn 19. febrúar 2008, bls. 15